Zaawansowane zasady
Co robić, aby NN było maksymalnie efektywne?
 
      Spis treści  
    W poprzednim rozdziale poznałeś absolutne podstawy systemu NN.

Oto zasady, które podczas notowania absolutnie należy zachowywać, aby NN najlepiej jak potrafi spełniała swe zadanie.
 


o
Podstawowe zasady tworzenia

Zaawansowane zasady

O czym należy pamiętać

Najważniejsze korzyści
 
         
     
    Notuj szybko
"Dąż do szybkości a nie do piękności
" - uważają ci, który dużo notują i wiedzą coś na ten temat.

Jest to ważne zwłaszcza w przypadku kreatywnej pracy, gdzie ważniejszy jest nieskrępowany przepływ myśli, swobodna "burza mózgów", niż staranne zapisywanie pomysłów nadchodzących do głowy (co akurat skutecznie zatrzymuje ten proces).

Również w przypadku, kiedy tempo wykładu jest duże, lub kiedy chcesz szybko przestudiować dany rozdział z książki - szybkie notowanie zapewni ci, że wszystkie niezbędne tylko informacje w minimum czasu znajdą się na twojej notatce. A dodatkowo, szybka praca wymusza koncentrację, wiec tym bardziej szybciej to załatwisz, bo nawet się nie zorientujesz kiedy ci ten czas minął :-).

Dlatego notuj tylko najważniejsze informacje, notuj jedynie słowa kluczowe, twórz krótkie symbole, rób małe ilustracje, zamieniaj całe akapity na jeden, dwa wyrazy odzwierciedlające, oddające sens i jego treść.
A dokładniej mówiąc:

Notuj tylko najbardziej esencjonalne informacje,
a nie całe zdania

Zapewne nieraz zauważasz, że duża część wykładu, książki to przykłady, analogie, opisy, refleksje autorów itd. - coś, co nie jest najważniejszą informacją, lecz służy jedynie temu, byś łatwiej zrozumiał dany punkt, przekaz.
Dlatego nie należy zapisywać słowo w słowo tego wszystkiego, lecz zapisać taką informację w postaci jednowyrazowej, symbolem lub jako mała dygresja.

Unikaj strony biernej
Strona bierna - coś jest robione, czytane, zapisywane - jest zupełnie niepotrzebnym mędrkowaniem, marnowaniem miejsca i czasu w procesie notowania.

Jeśli np. chcesz zapisać że "Krzyżacy napadają na Gdańsk". to nie rób tego w ten sposób:

Gdańsk jest oblegany przez Krzyżaków. (5 słów)

ale zapisz to w tak:

Krzyżacy oblegają Gdańsk (3 słowa)

ale jeszcze lepiej tak:

Może nie zajmie ci to tak krótkiego czasu :-), ale z pewnością o wiele łatwiej będzie ci sobie przypomnieć fakt w ten sposób zapisany.

 
   
Używaj symboli

Pewnie śmiejesz się z naszych pradawnych przodków, którzy zamiast posługiwać się normalnym pismem, używali pisma obrazkowego.

Może jest to i śmieszne, ale oznacza to, że taki sposób notowania jest dla nas NATURALNY, a będąc takim jest dla nas łatwiejszy do zrozumienia, prostszy i przyjemniejszy do zapisu.

Przysłowie "Jeden obraz wart 1000 słów" oddaje całą ideę tego zjawiska.

Jak używać symboli w notowaniu?

Przede wszystkim - co to jest symbol?
Jest to znak, mini-rysunek, oznaczający jakieś słowo, zjawisko, wydarzenie, akcję itp.
Niektóre słowa również traktuje się już jako symbol - np. STOP, FREE, GET IT!

Prawidłowy symbol jest:

 
    szybko zapisany
Szybciej niż trwa zapisanie słowa mu odpowiadającego, bo cały sens (biorąc pod uwagę szybkość notowania) polega na tym, aby było to szybciej niż tradycyjnie, kiedy notujemy słowami.

łatwo odczytywalny i zrozumiały - nawet dla innych
Innymi słowy rozumiany sam przez się. Nie może być to coś, o czym będziesz się długo zastanawiał - co to znaczy??

stale używany do określania tego samego słowa, zjawiska

To jest krytyczny warunek: zawsze ten sam - najlepiej jeśli będziesz go często używał, to zagwarantuje ci, że nigdy nie zapomnisz co on oznacza.

wymyślony raz i najlepiej jako pierwszy,
Ponieważ cechą mózgu jest to, że to co pierwsze mu przyjdzie na myśl, zwykle najsilniej pozostaje w pamięci, najlepiej pasuje twojemu mózgowi. Nie zwracaj uwagi na następne, inne, może nawet lepsze -według twojej krytycznej oceny - symbole, które przyjdą ci na myśl tworząc takowe. Symbol będzie odczytywany przez twój mózg, a nie prze ciebie, a on lepiej wie jak sobie zapisywać i ułatwiać życie.

Oto kilka symboli, których używam od kilku lat:

Nie są ani ładne ani staranne, ale spełniają swe zadanie. Ich zapisanie twa ułamki czasu, jaki musiałbym poświęcić na zapisanie ich słownych odpowiedników, a poza tym używam ich od kilku lat i dokładnie wiem, co one oznaczają - nawet gdy przeglądam notatki sprzed miesięcy.

Przećwicz teraz sam tworzenie symboli.

Oto kilka słów: na które postaraj się wymyślić swoje symbole:
rozmawiać, zły, napisać, zatelefonować, pójść.

Pomyśl również o słowach których często używasz i zamień je na symbole. Najlepiej dla ćwiczenia zrób to teraz.

 
    Używaj kolorów
To bardzo pomoże twojej pamięci - zwłaszcza jeśli jesteś "wzrokowcem". Kolory działają na wyobraźnię - tym lepiej dla pamięci, a dodatkowo możesz je wykorzystać jako elementy organizacyjne. Np. czerwonym podkreślić główne idee, na niebiesko podkreślać rysunki itd. Takie kolorowanie najlepiej robić w czasie powtórki lub podczas zapamiętywania. W czasie notowania najlepiej nie spowalniać tempa uczenia się przez takie niepotrzebne czynności.


 
   
Twórz wiele ilustracji
Ilustracje, rysunki, nawet proste i szybko nabazgrane są o wiele lepsze niż tekst. Jednym sprytnym rysunkiem jesteś w stanie oddać zawiłe struktury, zależności, lub nawet zawrzeć w nim całą studiowaną informację.




Jeśli tylko można, zamiast słów używaj rysunków, ilustracji, symboli o których czytałeś powyżej, diagramów, schemacików, grafów itp.
Spójrz na rysunek obok - jak wiele mówi. Nie znajdziesz tu ani litery, ale jak dużo informacji!

 
   
Notuj hakami na informację


Haki - co to jest?
Hak to ściąga, rysunek, ilustracja, rytm, opowieść, symbol, zdanie, słowo, wyobrażenie, dzięki któremu masz dostęp do całej idei, konceptu, opowiadania, rozdziału które są zawarte, zawieszone na tym haku, a z którego ten hak wynika, z którego został stworzony.

Studiując jeden akapit, zwykle jest tak, że kręci się on wokół jednej spójnej idei (tak przynajmniej powinno być). Lub czytając jakiś opis zwykle pewna część dotyczy jednego tematu, opisuje jedno wydarzenie itd. Hak jest tym czymś, dzięki któremu zapamiętujesz cały ten blok informacji
.
NP. przeczytałeś powyżej poradę, aby unikać strony biernej. Gdybyś miał to zapamiętać, mógłbyś próbować to robić w bezpośredni sposób - po prostu zapamiętując frazę "Unikać strony biernej". Ale jak sam czujesz, nie jest to zbyt
 
    obrazowe stwierdzenie i jestem wręcz pewien, że po jakimś czasie zupełnie nie pamiętałbyś o tym punkcie. Dlatego o wiele lepiej jest zapamiętać to wykorzystując przykład Gdańska obleganego przez Krzyżaków.

Jeśli uważnie czytałeś ten akapit, to wystarczy teraz wspomnieć o Krzyżakach lub o Gdańsku, a już przypomni ci się cała historia a wraz z nią punkt, który ma ona naprawdę przekazać - aby unikać strony biernej.
Ten przykład/rysunek "Krzyżacy oblegają Gdańsk" - jest właśnie takim hakiem.

Jak tworzyć haki:

1. Bądź skoncentrowany studiując dany rozdział, akapit, słuchając danej części lekcji. Zwykle jest to AUTOMATYCZNE jeśli słuchasz z celem zrozumienia tego tematu, ewentualnego sparafrazowania i zawieszenia go na hak. Następnie

2. Przemyśl, co najlepiej oddawałoby treść tej części informacji.
Najczęściej jest to
- tytuł lub bohater przykładu wykorzystywanego do ilustracji przekazywanej informacji,
- zdanie, rym, wierszyk silnie kojarzący się lub określający w uproszczony sposób treść informacji
- rysunek (śmieszny, podkolorowany, wyolbrzymiony) ale dobrze ilustrujący studiowaną informację.

Jak tylko wpadniesz na pomysł, co może być hakiem (co zabiera od milisekund do kilku sekund):

3 Zanotuj go
- ten hak z ewentualnym krótkim komentarzem.

Taka notatka pełna haków - aby była zrozumiana i działała zgodnie ze swym przeznaczeniem - musi być powtarzana - w miarę często, bo w przeciwnym razie po prostu zapomnisz co miał oznaczać dany hak. Jednakże po kilkakrotnym powtórzeniu, taka notatka jest w pełni rozumiana i doskonale spełnia swoją rolę.

Czym są haki i jak je tworzyć zobaczysz poniżej i w następnych rozdziałach.

Kilka dodatkowych uwag na temat haków:

- Najlepsze są te, stworzone przez ciebie samego - odzwierciedlają one twoje własne myśli, sposób kojarzenia twojego mózgu, więc są dla ciebie bardziej strawne - (czytaj: łatwiejsze do przypomnienia)

- najlepszy jest hak, który pierwszy przyszedł ci do głowy - ponieważ jest to ten hak, którego twój mózg chce używać do przypominania sobie zawartych w nim informacji. Możesz uważać go czasem za nienajlepszy - logicznie myśląc - ale i tak jest lepszy od tego, który mógłbyś wymyślić później. Po jakimś czasie i tak zauważyłbyś, że patrząc na ten hak i przypominając sobie jego zwartość i tak przypominałbyś sobie również ten hak zaproponowany przez twój mózg. Jest to stara dobra zasada - Pierwsze skojarzenie najlepsze i najsilniejsze. Wykorzystuj to.

- Podczas gdy haki które mają logiczny sens są lepsze od tych które takie nie są, jeśli jakikolwiek hak, który pomaga ci zapamiętać informację - działa - to jest to właśnie to, o co chodzi.


Używaj DRUKOWANYCH liter
O tym już wiesz z poprzedniego rozdziału. Nie jest to formalny wymóg, ale to wymusza krótkość zapisu (pisanie drukowanymi literami trwa odrobinę dłużej i zniechęca do dłużyzny zapisu) jak i notatka taka jest bardziej czytelna (w sensie, że nawet jeśli będzie to szybko nabazgrane ale DRUKOWANYMI LITERAMI, to będzie to łatwiej odczytać, w przeciwiństwie do tego samego tekstu nabazgranego zwykłym pismem.)


Dołóż do swej notatki elementy wspomagające zapamiętywanie
Jeśli twoja notatka ma służyć zapamiętaniu tego co notujesz, niech zawiera ona jak najwięcej elementów, które wspomagają zapamiętywanie:
- żywość, przesadę, śmieszność, rytm, ważność, skojarzenia, związki, kolejność, porządek.
Niektóre z tych elementów automatycznie występują w NN, ale inne możesz uwypuklić - np. ważność, przesada, śmieszność. Nie tylko łatwiej to później zapamiętać, jak również cały proces notowanie jest wówczas ciekawszy, żywy. Możesz np. dopisać śmieszny komentarz, dodać przesadzony rysunek z wielkim wykrzyknikiem itp.

Te wszystkie elementy bardzo wspomagają zapamiętanie informacji, więc nie omieszkaj ich używać. Będziesz później sobie za to bardzo wdzięczny!

Temat pamięci i skutecznego zapamiętywania szerzej opisany jest w innym kursie - dotyczącym zapamiętywania.


Znajdź połączenie między różnymi gałęziami, podtematami
Przeanalizuj swą notatkę. Może w trakcie tego napotkasz związki między różnymi tematami. Zaznacz to na notatce łącząc to strzałkami z komentarzem.


Stwórz dodatkowe małe notatki obok tematów
..jeśli oczywiście potrzeba.
Na NN możesz umieścić dodatkowe małe notatki wyjaśniające lub zgłębiające temat.

Notuj tylko z jednej strony kartki, tylko jeden temat
Najlepiej niech notatka nie będzie zbyt rozbudowana, niech znajduje się tylko na jednej stronie kartki. Jeśli jakiś punkt wymaga szerszego zanotowania, używaj nowej kartki i zrób to punktem centralnym nowej notatki.

To ułatwi późniejsze uczenie się z tych notatek, ich przegląd. Możesz wówczas rozłożyć wszystkie notatki przed sobą i mieć na wszystko jedno wielkie spojrzenie, wiedząc,
że nic ci nie uciekło, że widzisz wszystko, bo z drugiej strony kartek nic nie ma!

Zachowaj kolejność
Notując główne tematy wokół centralnego tematu, rób to najlepiej zgodnie z ruchem wskazówek zegara. To pomaga zorientować się później w kolejności przypływu informacji.



Oto przykład NN z tego rozdziału


Ponieważ NN jest osobistą notatką, możliwe, że nie rozumiesz wszystkiego z powyższego rysunku:


Zatem kilka słów komentarza:


Właściwie nie trzeba do ilustracji dopisywać notatek, ponieważ założeniem ilustracji jest to, że jest ona zrozumiała bez słów. Aczkolwiek w fazie początkowej, kiedy nie jesteś jeszcze na tyle doświadczony w tworzeniu NN, możesz to robić. Małe dopiski dobrze jest robić w czasie przeglądu tych notatek.


i
CONST. USED.
Ten znaczek oznacza dla mnie, aby zapisywać tylko najważniejsze rzeczy. W ten sposób zilustrowałem poruszony powyżej punkt o tej samej nazwie. Widzisz tutaj angielskie słowo - ONLY.

Po pierwsze, w ten sposób ćwiczę swoją znajomość angielskiego, a po drugie, częstokroć angielskie odpowiedniki polskich słów są o wiele krótsze, np CAR = samochód, TRY = spróbować, TALK = rozmawiać, itd. Zachęcam cię również do używania angielskich słów - jeśli uczysz się tego języka - w swych notatkach.

Wykrzyknik, to symbol, którego od wielu lat używam na określenie ważnych rzeczy - co zresztą normalnie oznacza :-)


Tak przedstawiłem punkt o szybkości notowania.



To próba zilustrowania, że pierwszy wymyślony (dymek), element jest najważniejszy (wykrzyknik obok jedynki), a pozostałe w kolejności skojarzenia są bez znaczenia (skreślone dalsze cyfry)



Tego znaku od wielu lat używam na określenie zrozumienia. To mi wpadło do głowy jako odpowiednik tego wyrazu, więc używam go. Ty oczywiście możesz (nawet powinieneś) wymyślić swój symbol.





Jeśli będziesz robił NN zachowując powyższe zasady - wówczas notowanie będzie bardzo efektywne.

Ale jest jeszcze kilka rzeczy, o których powinieneś wiedzieć: