RozDział XVI
Choroby i metody leczenia.
Stary Testament o zdrowiu i chorobie
Obietnice zdrowia za posłuszeństwo Prawu. Z powo-
du wielu przykrych doświadczeń, których rodziny
żydowskie zaznały podczas lat spędzonych na pu-
styni i po zamieszkaniu w Ziemi Obiecanej, czekano na speł-
nienie Bożej obietnicy życia w zdrowiu:
Jeśli wiernie będziesz słuchał głosu Pana, twego Boga,
i będziesz wykonywał to, co jest słuszne w Jego oczach;
jeśli będziesz dawał posłuch Jego przykazaniom i strzegł
wszystkich Jego praw, to nie ukarzę cię żadną z tych plag,
jakie zesłałem na Egipt, bo Ja, Pan, chcę być twym lekarzem
(Wj 15,26).
Choroba karą za nieposłuszeństwo. Prawo uczyło Izraeli-
tów, iż mogą oczekiwać choroby w razie nieposłuszeństwa
Prawu Bożemu. W Księdze Powtórzonego Prawa czytamy
o przekleństwach, które spadną na Izrael w razie nieposłu-
szeństwa:
... przylgną do ciebie wszystkie zarazy Egiptu: drżałeś przed
nimi, a one spadną na ciebie. Także wszystkie choroby
i plagi, nie zapisane w księdze tego Prawa, ześle Pan na
ciebie, aż cię wytępi (Pwt 28,60-61).
Izraelici, którzy znali Biblię Hebrajską, uważali, że zdrowie jest
nagrodą za posłuszeństwo, zaś choroba - karą za występki.
Co starotestamentowi Żydzi
czynili podczas choroby
Starożytni Hebrajczycy zazwyczaj nie korzystali z pomocy
lekarzy. Stary Testament wzmiankuje o lekarzach zaskakują-
co rzadko. Hiob mówi o "lekarzach nic niewartych" (Hi 13,4).
Autor 2 Księgi Kronik krytykował króla Asę za to, że "szukał
nie Pana, lecz lekarzy" (2 Krn 16,12). Prorok Jeremiasz py-
tał: "Czy nie ma już balsamu w Gileadzie, czy nie ma tam
lekarza?" (Jr 8,22). Całkiem prawdopodobne, że ówcześni
lekarze byli cudzoziemcami.'
Znajdujemy natomiast wiele przykładów ludzi modlących
się do Boga o wyleczenie. Mojżesz modlił się o uzdrowienie
Izraelitów pokąsanych przez węże (Lb 21,7). W Psalmie 6.
Dawid prosi o zdrowie, a Bóg go wysłuchuje. Jeden z wiel-
kich psalmów dziękczynnych zawiera podziękowanie Bogu
za uzdrowienie (Ps 107,17-21). Król Salomon, modląc się
podczas poświęcenia świątyni, zachęcał ludzi, by prosili Pana
o zdrowie (2 Krn 6,28-30). Król Ezechiasz wymodlił sobie
uzdrowienie (2 Krl 20).
Metody leczenia
w czasach nowotestamentowych
Żydzi byli przekonani, iż chorobę sprowadza grzech albo
osoby nią dotkniętej, albo jej krewnych. Uczniowie spytali
Jezusa o ślepca: "Rabbi, kto zgrzeszył, że się urodził niewi-
domym - on czy jego rodzice?" (J 9,2). Chorobę przypisywa-
no zwykle demonom. Dlatego też sądzono, że kuracja po-
winna polegać na egzorcyzmach. Uważano przy tym, iż moc
wyrzucania złych duchów mają ludzie najpobożniejsi, a nie
najbardziej uczeni. Jezus uczynił aluzję do tych praktyk,
kiedy został fałszywie oskarżony przez faryzeuszy: ,~Jeśli ja
przez Belzebuba wyrzucam złe duchy, to przez kogo je wy-
rzucają wasi synowie?" (Mt 12,27).
Ewangelista Marek podaje ciekawy szczegół uzdrowienia
kobiety cierpiącej na krwotoki: "wiele przecierpiała od róż-
nych lekarzy" (Mk 5,26). Pewien fragment Talmudu Babi-
lońskiego wskazuje, że niektórzy rabini przedstawiali się jako
lekarze. Kobietom chorym na krwotoki zalecali dziwaczne
sposoby kuracji. Oto jeden z nich:
Wykop siedem dołów i spal w każdym trochę gałęzi
winorośli, która nie jest starsza niż cztery lata. Każ kobiecie,
by podeszła do każdego dołu z kielichem wina w ręku
i usiadła na skraju. Za każdym razem należy powtarzać: "Bądź
uzdrowiona".
Mnogość schorzeń w Palestynie
za czasów Jezusa i współcześnie
Ewangeliści piszą, że do Jezusa przynoszono bardzo wielu
chorych, by Ten ich uzdrowił. "Z nastaniem wieczora (...)
przynosili do Niego wszystkich chorych (...) i całe miasto
było zebrane u drzwi. Uzdrowił wielu dotkniętych rozmaity-
mi chorobami" (Mk 1,32-34). Zanim w Palestynie rządy prze-
jęli Brytyjczycy i zanim współcześni tamtejsi Żydzi przyjęli
naukową medycynę, w kraju tym na każdym kroku spoty-
kało się nieszczęśników dotkniętych niemocą: żebrzących
ślepców, kaleki czy trędowatych. Daje to obraz warunków,
w jakich dokonywała się posługa Jezusa.
Choroby leczone przez wysłannika Boga za
pomocą sił nadprzyrodzonych
Doktor Trumbull zwrócił uwagę na ciekawą sytuację, jaką
zaobserwował na Bliskim Wschodzie:
Interesującym faktem, rzucającym światło na dzieło Jezusa
i Jego uczniów, jest powszechne na Bliskim Wschodzie
oczekiwanie, że uzdrowienia dokona ktoś uznawany za
przedstawiciela Boga. Tak jest i tak było.
Tłum ludzi leżał wokół sadzawki Betesda, czekając, aż anioł
zmąci wodę i ich uleczy (J 5,1-4). Ślepy żebrak, który otrzy-
mał pomarańczę i skórkę od chleba, wskazał na swoje oczy
i poprosił Trumbulla o przywrócenie wzroku, myśląc, że
podróżnik jest przedstawicielem Boga, mogącym go uleczyć.
Taka wiara przetrwała na Bliskim Wschodzie do czasów
współczesnych. To powszechne przekonanie o istnieniu
Boskiej mocy uzdrawiania dało Jezusowi i Jego uczniom
ogromne możliwości okazania potęgi współczującego Boga.